Due diligence finansowe i wycena spółki przed zakupem firmy
Due diligence finansowe sprawdza, czy zysk sprzedawanej spółki jest powtarzalny, ile wynosi dług netto i ile gotówki firma potrzebuje na bieżące działanie. Wycena przelicza te ustalenia na cenę, którą możesz zapłacić. Raport zamawiasz przed złożeniem oferty albo równolegle z badaniem, żeby negocjować na liczbach, a nie na deklaracji sprzedającego.
- Znormalizowana EBITDA i dług netto
- Przedział ceny przed złożeniem oferty
- Raport z obliczeniami i założeniami
Wyceń spółkę przed zakupem
Podaj NIP, przychody i cel. Bez płatności: ofertę z zakresem, ceną i terminem wyślemy e-mailem.
W skrócie
Co daje wycena obok badania finansowego
Badanie finansowe robi biegły rewident, doradca albo księgowy: przegląda sprawozdania, uzgadnia wynik z płatnościami, sprawdza zobowiązania i wylicza znormalizowaną EBITDA. Ta liczba, pomnożona przez wskaźnik uzasadniony ryzykiem spółki, daje wartość przedsiębiorstwa, a po odjęciu długu netto cenę za udziały. Niezależna wycena wykonuje tę drugą część: przelicza ustalenia na przedział ceny trzema metodami i pokazuje, jak cena zmienia się, gdy wynik okaże się o dziesięć procent niższy.
Najczęściej cena spada przez trzy rzeczy, które wychodzą dopiero w badaniu: zysk zawyżony zdarzeniami jednorazowymi, zobowiązania spoza bilansu i kapitał obrotowy, którego firma potrzebuje więcej niż zostawia sprzedający. Dlatego wycena przed ofertą i po badaniu to dwa różne rachunki, a drugi zwykle wychodzi niższy od pierwszego.
Zakres badania i jego etapy opisuje tekst o due diligence przed zakupem firmy. Podstawą wyceny jest wycena przedsiębiorstwa, a gdy kupujesz część udziałów, wycena udziałów. Jeśli sprzedajesz, a nie kupujesz, zobacz, czym wycena różni się od badania przy sprzedaży firmy.
Kiedy kupujący zamawia wycenę
Najczęściej zaraz po dostaniu oferty, a przed kosztownym badaniem. Cel transakcji zmienia założenia i to, komu raport pokażesz.
-
Zakup firmy od właściciela
Dostałeś ofertę i cenę. Badanie przed zakupem firmy sprawdzi księgi, a wycena powie, czy kwota ma pokrycie w zysku.
-
Wejście inwestora
Obejmujesz udziały w spółce i negocjujesz wycenę przed objęciem. Przy wejściu inwestora raport daje wspólny punkt wyjścia.
-
Zakup udziałów od wspólnika
Kupujesz część udziałów w spółce, w której już jesteś. Wycena udziałów uwzględnia dyskonto mniejszościowe i zapisy umowy spółki.
-
Finansowanie zakupu
Bank pyta o wartość kupowanej spółki. Wycena pod kredyt pokazuje założenia, które analityk może sprawdzić.
-
Przejęcie w grupie
Kupujesz spółkę zależną od klienta lub dostawcy. Raport rozdziela zysk z rynku od zysku z transakcji w grupie.
Co sprawdza się przed zapłatą za spółkę
Pełną listę dokumentów do pokoju danych podaje tekst o badaniu firmy przed zakupem. Tu pokazujemy, jak każdy obszar zamienia się w złotówki.
| Obszar | Co oceniamy | Wpływ na wartość |
|---|---|---|
| Jakość wyniku | Koszty i przychody jednorazowe, wynagrodzenie właściciela, transakcje z podmiotami powiązanymi, zmiany rezerw | Z tego powstaje znormalizowana EBITDA. Korekta o milion złotych przy mnożniku pięć to pięć milionów różnicy w cenie. |
| Dług netto | Kredyty, leasing, pożyczki od wspólników, zobowiązania podatkowe, gotówka, zaliczki od klientów | Cenę za udziały liczy się jako wartość przedsiębiorstwa minus dług netto, więc każda pozycja długu obniża kwotę dla sprzedającego. |
| Kapitał obrotowy | Należności, zapasy, zobowiązania handlowe w poszczególnych miesiącach, sezonowość | Spółka, która potrzebuje więcej gotówki na obsługę wzrostu, zostawia kupującemu mniej do wypłaty. Umowy ustalają normę kapitału obrotowego. |
| Koncentracja klientów | Udział największych odbiorców, długość umów, powtarzalność sprzedaży | Jeden klient z połową przychodu obniża wskaźnik wyceny, bo kupujący płaci za ryzyko jego odejścia. |
| Zależność od właściciela | Kto zna klientów, kto negocjuje, kto zastąpi właściciela, wynagrodzenie następcy | Gdy właściciel odchodzi, kupujący wlicza koszt jego następcy do kosztów i często uzależnia część ceny od przejścia relacji. |
| Prognoza sprzedającego | Założenia wzrostu, marży i nakładów, zgodność z historią | Prognoza dużo lepsza niż wyniki z trzech lat wymaga uzasadnienia. Raport pokazuje cenę przy ostrożniejszych założeniach. |
Znormalizowana EBITDA to wynik, który zostanie w firmie po zmianie właściciela. Wychodzi z zysku operacyjnego po dodaniu kosztów jednorazowych, korekcie wynagrodzenia właściciela do poziomu rynkowego i usunięciu transakcji z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe. Sprawozdanie finansowe składane do KRS pozwala policzyć pierwszy przybliżony wariant, a pełne ustalenie wymaga ksiąg i umów. Formę i zakres sprawozdań reguluje ustawa o rachunkowości.
Dług netto to kredyty, leasing, pożyczki od wspólników i zaległe zobowiązania minus gotówka. W umowie sprzedaży cenę za udziały ustala się jako wartość przedsiębiorstwa pomniejszoną o dług netto w dniu zamknięcia, więc kupujący płaci mniej za każdą pozycję długu, którą znajdzie. Przy przejęciu zespołu i umów liczą się też zobowiązania wobec pracowników i zaliczki od klientów, które traktujemy jak dług.
Jak liczymy wartość spółki dla kupującego
Wartość przedsiębiorstwa liczymy trzema metodami, a od niej odejmujemy dług netto i zobowiązania ustalone na podstawie dostarczonych dokumentów. Raport mówi wprost, które liczby pochodzą z dokumentów spółki, a które są naszym założeniem.
Zobacz ogólne metody wyceny firmy, zasady stosowania mnożników EV/EBITDA w wycenie MŚP oraz opis modelu wyceny metodą DCF.
-
01
Metoda mnożnikowa EV/EBITDA
Znormalizowaną EBITDA mnożymy przez wskaźnik uzasadniony ryzykiem spółki: koncentracją klientów, zależnością od właściciela i stabilnością marży. Wynik pokazujemy jako przedział, a nie jedną liczbę, bo to uczciwie oddaje niepewność.
-
02
Model DCF
Prognozujemy przychody, marże, nakłady i kapitał obrotowy na kilka lat i dyskontujemy przepływy. Analiza wrażliwości pokazuje cenę przy niższym wyniku, wyższej stopie dyskontowej i wolniejszym wzroście niż w prognozie sprzedającego.
-
03
Metoda majątkowa
Wartość aktywów po korektach wyznacza dolną granicę ceny. Gdy zysk jest niepewny, to ta granica pokazuje, ile realnie zostaje w firmie, jeśli plan sprzedającego się nie sprawdzi.
Przykład poglądowy, jak badanie zmienia cenę spółki
Sprzedający pokazuje wynik księgowy 1,2 mln zł i prosi o cenę przy mnożniku cztery. Badanie finansowe wykazuje koszty jednorazowe po stronie sprzedającego, zaniżone wynagrodzenie właściciela i leasing, którego nie ma w bilansie. Wycena po badaniu liczy tę samą spółkę na poprawionych danych.
Kwoty i mnożniki są wyłącznie poglądowe. Nie opisują konkretnej spółki ani poziomu rynkowego. Pokazują kierunek zmiany, który raport uzasadnia danymi i umowami.
| Pozycja | Oferta sprzedającego | Po badaniu finansowym |
|---|---|---|
| Wynik księgowy | 1,2 mln zł | 1,2 mln zł |
| Korekty: koszty jednorazowe plus, pensja właściciela minus | brak | minus 150 tys. zł |
| Znormalizowana EBITDA | 1,2 mln zł | 1,05 mln zł |
| Mnożnik poglądowy | 4 | 4 |
| Wartość przedsiębiorstwa minus dług netto | 4,8 mln zł minus 0,3 mln zł, czyli 4,5 mln zł | 4,2 mln zł minus 0,7 mln zł, czyli 3,5 mln zł |
Ta sama spółka kosztuje po badaniu około miliona złotych mniej, mimo że wynik księgowy się nie zmienił. Zmieniły się wynik powtarzalny i dług, w tym leasing spoza bilansu. Kupujący, który zna tę różnicę przed rozmową, negocjuje cenę albo odchodzi od transakcji. Po stronie sprzedającego analogiczny rachunek opisuje tekst przygotowanie firmy do sprzedaży.
Kto zamawia wycenę razem z badaniem i po co
Wycenę zamawiają firmy przejmujące konkurenta lub dostawcę, inwestorzy obejmujący udziały, wspólnicy wykupujący partnera i przedsiębiorcy kupujący pierwszą firmę z oszczędności i kredytu. Dla każdego z nich cena ma to samo znaczenie: kupiony zysk musi spłacić koszt zakupu. Kupujący z kredytem musi dodatkowo pokazać bankowi, skąd wzięła się kwota, a raport z założeniami jest dokumentem, który bank rozumie.
Wycena nie zastępuje badania. Nie sprawdzamy umów, sporów ani zgodności z przepisami, to zadanie prawnika, a rzetelność ksiąg bada biegły rewident lub księgowy. Dostajesz natomiast niezależną liczbę, z którą idziesz do tych doradców, i wiesz, które obszary mają największy wpływ na cenę, więc nie płacisz za godziny pracy tam, gdzie kwota jest mała. Przy spółkach kapitałowych zacznij od strony o wycenie spółki z o.o.. Uporządkowany pokój danych działa na kupującego jak pierwszy rozdział książki czytany przed zakupem, na przykład we Fragment: od niego zależy, czy zechce czytać dalej.
Jak przebiega wycena
Dane finansowe można przekazać w formie zbiorczej. Dokumenty wgrywasz w prywatnym panelu zlecenia, zgodnie z zasadami opisanymi na stronie o poufności. Od czego zależy wynagrodzenie, piszemy na stronie ile kosztuje wycena firmy.
-
1
Zamówienie i dokumenty
Na /zamow-wycene podajesz NIP spółki, cel i kontakt, bez płatności. W prywatnym panelu zlecenia wgrywasz e-sprawozdania finansowe, czyli pliki XML złożone do KRS, i odpowiadasz na kilka pytań o spółkę.
-
2
Indywidualna oferta
Cena zależy od wielkości spółki i celu wyceny. Zakres, cenę i termin podajemy w indywidualnej ofercie przed płatnością.
-
3
Akceptacja i płatność
Akceptujesz ofertę i płacisz z góry. Otrzymujesz fakturę VAT.
-
4
Raport PDF
Raport PDF przygotowujemy do 5 dni roboczych od płatności i kompletu dokumentów. Raport zawiera przedział wartości, uzasadnienie metod i założeń, analizę wrażliwości i źródło każdej liczby. Gdy z dostarczonych danych nie da się rzetelnie wycenić spółki, zwracamy całą wpłatę.
Pytania o due diligence finansowe i wycenę
Masz ofertę sprzedającego albo list intencyjny? Zostaw kontakt i opisz spółkę.
Co obejmuje due diligence finansowe?
Due diligence finansowe sprawdza, czy wyniki sprzedawanej spółki są powtarzalne, ile wynosi dług netto, jaki kapitał obrotowy jest potrzebny do prowadzenia firmy i czy sprawozdania odpowiadają rzeczywistości. Efektem jest znormalizowana EBITDA, korekty ceny i lista ryzyk do umowy. Badanie robi biegły rewident, doradca lub księgowy kupującego, a wycena przelicza te ustalenia na cenę.
Czym różni się due diligence finansowe od wyceny spółki?
Due diligence odpowiada na pytanie, czy liczby są prawdziwe i powtarzalne, a wycena na pytanie, ile spółka jest warta przy tych liczbach. Kupujący potrzebuje obu. Bez badania wycena opiera się na deklaracjach sprzedającego, a samo badanie bez wyceny nie mówi, czy cena z oferty jest uzasadniona.
Ile kosztuje due diligence finansowe?
Koszt badania zależy od wielkości spółki, liczby lat i zakresu, dlatego firmy doradcze podają go po zapoznaniu się z danymi. Wycena niezależna jest tańszym pierwszym krokiem: pokazuje przedział wartości, zanim zlecisz pełne badanie, i pozwala zrezygnować z transakcji, w której cena jest daleko od przedziału. Cenę naszej wyceny podajemy w indywidualnej ofercie.
Kiedy zlecić wycenę, a kiedy due diligence?
Wycenę zlecasz przed złożeniem oferty, żeby wiedzieć, ile możesz zapłacić. Due diligence zlecasz po podpisaniu listu intencyjnego, gdy sprzedający otwiera dokumenty. Po badaniu wracasz do wyceny z poprawionymi danymi i negocjujesz cenę. Przy małych transakcjach często wystarcza wycena i wąskie badanie wybranych obszarów.
Jak szybko można dostać wycenę spółki do transakcji?
Raport PDF przygotowujemy do 5 dni roboczych od płatności i kompletu dokumentów. W prywatnym panelu zlecenia wgrywasz e-sprawozdania finansowe, czyli pliki XML złożone do KRS, i odpowiadasz na kilka pytań o spółkę.
Poznaj cenę spółki przed złożeniem oferty
Podaj NIP, przychody i cel. Bez płatności: ofertę z zakresem, ceną i terminem wyślemy e-mailem.
Po akceptacji oferty płacisz z góry i otrzymujesz fakturę VAT. Raport PDF przygotujemy do 5 dni roboczych od płatności i kompletu dokumentów. Gdy z dostarczonych danych nie da się rzetelnie wycenić firmy, zwracamy całą wpłatę. Raport to prywatna, analityczna wycena, nie opinia biegłego sądowego, operat rzeczoznawcy ani badanie biegłego rewidenta.