Cel wyceny
Wycena firmy w sukcesji
Sukcesja to rozmowa o pieniądzach w rodzinie. Gdy wartość firmy jest policzona przez niezależną osobę i opisana tak, że każdy może sprawdzić założenia, łatwiej ustalić, kto przejmuje firmę, kto otrzymuje spłatę i ile jest wart każdy udział.
Kiedy wycena jest potrzebna w sukcesji
- Przekazanie firmy następcom za życia właściciela: darowizna udziałów, sprzedaż dzieciom albo stopniowe wprowadzanie ich do spółki.
- Ustalenie spłat dla członków rodziny, którzy nie przejmują firmy.
- Wniesienie udziałów, akcji albo przedsiębiorstwa do fundacji rodzinnej.
- Dział spadku po śmierci właściciela, w tym po zakończeniu zarządu sukcesyjnego w przedsiębiorstwie osoby fizycznej.
- Przygotowanie testamentu lub umów między wspólnikami, w których pojawia się formuła wyceny udziałów.
Wyceniamy całe przedsiębiorstwo, spółki i pojedyncze pakiety udziałów. Cel wyceny i datę, na którą ustalamy wartość, uzgadniamy na pierwszej rozmowie, bo od nich zależy dobór metod i sposób przedstawienia wyniku.
Spłaty rodzeństwa i podział udziałów
Najczęstszy scenariusz wygląda tak: jedno z dzieci prowadzi firmę dalej, a pozostali członkowie rodziny mają otrzymać równowartość swojej części w gotówce albo w innym majątku. Wysokość spłat wynika wprost z wyceny, więc spór o liczby staje się sporem o pieniądze.
Dlatego w raporcie oddzielamy wartość całej firmy od wartości poszczególnych udziałów. Pakiet dający kontrolę nad spółką jest zwykle wart więcej niż proporcjonalna część, a pakiet mniejszościowy mniej, bo jego właściciel nie decyduje o dywidendach ani o sprzedaży. Czy i w jakim zakresie stosować takie korekty, zależy od celu i ustaleń rodziny. Opisujemy to na stronie wycena udziałów.
Szczególnie ważna jest rola odchodzącego właściciela. Jeśli firma działała dzięki jego relacjom i decyzjom, bez niego może być warta mniej. Normalizujemy wyniki o rynkowy koszt osoby, która przejmie jego obowiązki, i mówimy to w raporcie wprost, bo od tego zależy, czy wysokość spłat będzie realna do udźwignięcia dla następcy.
Darowizna, podatek i zachowek
Przy darowiźnie udziałów lub przedsiębiorstwa wartość przedmiotu darowizny ma znaczenie podatkowe. Najbliższa rodzina może korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn pod warunkiem terminowego zgłoszenia nabycia, ale nawet wtedy dobrze udokumentowana wartość porządkuje sprawy na przyszłość.
Wartość firmy wraca też przy zachowku. Darowizny dokonane za życia spadkodawcy mogą być doliczane do spadku przy obliczaniu zachowku, a ich wartość ustala się według stanu przedmiotu darowizny z chwili jej dokonania i według cen z chwili ustalania zachowku. W praktyce oznacza to, że firma przekazana dziś może zostać wyceniona ponownie za wiele lat, gdy jej sytuacja będzie zupełnie inna. Jak to wygląda w liczbach, pokazujemy na przykładzie w artykule wycena firmy do zachowku.
Raport sporządzony w chwili przekazania, z opisem stanu firmy, jej wyników i przyjętych założeń, ułatwia później odtworzenie tego stanu. Kwestie prawne i podatkowe rozstrzyga kancelaria lub doradca podatkowy rodziny. My dostarczamy wycenę, na której mogą się oprzeć.
Fundacja rodzinna
Fundacja rodzinna pozwala oddzielić majątek firmowy od spraw osobistych członków rodziny i zaplanować jego przekazanie kolejnym pokoleniom. Fundator wnosi do fundacji mienie, najczęściej udziały lub akcje spółek rodzinnych, a fundacja zarządza nim w interesie beneficjentów.
Przy tworzeniu fundacji sporządza się spis mienia wnoszonego na pokrycie funduszu założycielskiego, z określeniem jego wartości. Ustawa wymaga, żeby fundusz założycielski wynosił co najmniej 100 000 zł. Udziały w spółce nie mają ceny giełdowej, więc ich wartość rynkową trzeba ustalić wyceną.
W wycenie na potrzeby fundacji rodzinnej:
- ustalamy wartość rynkową każdej wnoszonej spółki lub pakietu udziałów na wskazany dzień,
- opisujemy metody i założenia tak, żeby wycenę dało się zweryfikować przy późniejszych rozliczeniach,
- przy grupie spółek pokazujemy wartość każdej z nich osobno i wpływ powiązań między nimi.
Wartość mienia wniesionego do fundacji może mieć znaczenie przy roszczeniach o zachowek, dlatego rzetelna wycena na dzień wniesienia leży w interesie zarówno fundatora, jak i beneficjentów.
Niezależność wyceny w rodzinie
Wycena przygotowana przez księgowego, który od lat pracuje dla jednego z członków rodziny, albo przez samego następcę rzadko jest przyjmowana bez zastrzeżeń. Wycena zewnętrzna ma sens właśnie dlatego, że nikt z rodziny nie ustala założeń sam dla siebie.
- Wynagrodzenie ustalamy indywidualnie po rozmowie, przed rozpoczęciem prac. To stała kwota niezależna od wyniku wyceny.
- Założenia opisujemy prostym językiem, bo raport czytają też osoby spoza finansów.
- Analiza wrażliwości pokazuje, jak zmienia się wynik przy innych założeniach, co ogranicza pole do sporu o pojedyncze liczby.
- Na życzenie omawiamy wynik ze wszystkimi członkami rodziny, których dotyczy sukcesja.
Pełny raport przygotowujemy zwykle w dwa do czterech tygodni od otrzymania kompletu dokumentów. Gdy sukcesja kończy się sporem, pomocna będzie też strona o wycenie do podziału majątku.
Rozmowa wstępna
Porozmawiajmy o wycenie w sukcesji
Zostaw dane kontaktowe. Zapytamy o firmę, planowany sposób przekazania i to, kogo dotyczy sukcesja, a potem przygotujemy propozycję zakresu, terminu i wynagrodzenia.
- Poufność od pierwszej rozmowy
- Na życzenie podpisujemy umowę o zachowaniu poufności, zanim przekażesz jakiekolwiek dane finansowe.
- Wynagrodzenie ustalone z góry
- Zakres i cenę znasz przed rozpoczęciem prac. Wynagrodzenie nie zależy od wyniku wyceny.
- Dokumenty dopiero po rozmowie
- W formularzu nie przesyłasz sprawozdań. Listę potrzebnych dokumentów dostaniesz razem z propozycją.
Wyceń firmę
Imię, nazwisko, telefon i e-mail wystarczą, żebyśmy mogli się odezwać.