Co kupujący liczy w lodziarni
Kupujący lodziarnię płaci za to, że goście przyjdą także po zmianie właściciela i że po kosztach zostanie zysk z lata, które trwa kilkanaście tygodni. Pierwsze pytanie brzmi więc nie „ile sprzedaliśmy w lipcu”, tylko „ile sprzedajemy w pochmurny czerwiec i jak wyglądał wrzesień”.
Rachunek jest prosty. Bierzesz przychód z gałek, deserów, ciast lodowych i napojów, odejmujesz koszt mleka, śmietany, owoców, wafli i opakowań, zespół sezonowy, czynsz i media, a potem pensję kierownika, który zastąpi właściciela. Właściciel stojący za ladą w weekendy i dowożący towar rzadko wlicza to w koszty. Kupujący wlicza, i wynik po korekcie to zysk znormalizowany. Ciasta i desery robione na zamówienie wyceniają się według tekstu o tym, ile jest warta cukiernia. Ta sama logika obowiązuje w gastronomii całorocznej, więc porównaj ją z tekstem o tym, ile jest warta restauracja, i ze stroną o wycenie kawiarni. Podstawą rozmowy o całości jest wycena przedsiębiorstwa.
Sezon i pogoda w rachunku
W lodziarni sezon jest głównym ryzykiem. Kupujący prosi o przychód tydzień po tygodniu z trzech lat, bo jedno gorące lato podbija średnią, a deszczowe ją obniża. Jeśli ostatni rok był rekordowy, policzy cenę od średniej, a nie od rekordu. Dlatego wycena musi pokazać zysk w latach słabszych, a nie tylko w najlepszym.
Znaczenie ma też długość sezonu. Lodziarnia nad morzem zarabia od czerwca do sierpnia, w mieście od kwietnia do października, a lokal z ofertą zimową, na przykład gorącą czekoladą i goframi, ma przychód, którego sezonowa lodziarnia nie ma. Kupujący sprawdza, ile kosztuje utrzymanie lokalu poza sezonem, bo czynsz płaci się przez dwanaście miesięcy. Podobne rachunki dla biznesu zależnego od pory roku opisuje tekst o sprzedaży pensjonatu.
Maszyny, receptury i produkcja własna
Lodziarnia z własną produkcją ma maszynę do lodów, zamrażarkę szokową, pasteryzator i witrynę, a kupujący pyta o wiek sprzętu, serwis i to, czy jest własnością, czy leasingiem. Zaległą wymianę zamienia na kwotę i odejmuje od ceny, a sprzęt w leasingu traktuje jak dług. Lodziarnia na gotowych mieszankach ma niższe koszty stałe, ale też niższą marżę i słabszą markę.
Receptury są aktywem tylko wtedy, gdy da się je przekazać. Kupujący pyta, czy należą do sprzedającego, czy do cukiernika, który może odejść, czy są spisane i czy smaki mają stałych klientów. Zapytaj też, co się dzieje z półproduktami: mrożone owoce, czekolada i masy kupione z wyprzedzeniem to zapasy rozliczane osobno od ceny działalności. Produkcja podlega nadzorowi sanitarnemu, więc kupujący sprawdza protokoły kontroli i szkolenia zespołu.
Najem w miejscu z ruchem
Lokal przy deptaku, plaży czy parku trudno zastąpić, a właściciel gruntu wie o tym przy odnawianiu umowy. Kupujący czyta umowę najmu pod kątem długości, czynszu stałego i zmiennego od obrotu, zgody na zmianę najemcy i prawa do przedłużenia. Lodziarnia z umową na jeden sezon ma krótki horyzont zysku, więc dostaje niski wskaźnik, a ta z umową na osiem lat może kosztować wielokrotnie więcej.
Przy dzierżawie od gminy lub zarządcy terenu ważne jest, czy umowę da się przenieść bez nowego przetargu. Zespół sezonowy też wymaga uporządkowanych umów, a zasady przejścia pracowników opisuje tekst o sprzedaży firmy z pracownikami.
Przykład poglądowy wyliczenia
Kwoty i mnożniki są wyłącznie umowne. To rachunek ilustracyjny, a nie dane rynkowe ani oferta. Pokazuje, jak dwie lodziarnie o tym samym przychodzie z ostatniego lata dochodzą do różnej wartości.
| Pozycja przykładu | Najem na osiem lat, własna produkcja | Najem na sezon, gotowe mieszanki |
|---|---|---|
| Przychód z ostatniego sezonu | 700 | 700 |
| Średni przychód z trzech lat | 640 | 560 |
| Zysk znormalizowany po pensji kierownika | 130 | 60 |
| Umowny mnożnik wyłącznie do przykładu | od 2 do 3 | od 1 do 1,5 |
| Przedział wartości działalności | od 260 do 390 | od 60 do 90 |
Obie lodziarnie pokazują ten sam przychód z ostatniego lata, a wartość różni się kilkukrotnie. Pierwsza ma bezpieczny lokal i produkcję, której nie skopiuje sąsiad. Druga zarabia mniej w słabszych latach i może stracić lokal po sezonie. W prawdziwej wycenie każdy krok uzasadnia dokument, na przykład umowa najmu albo zestawienie tygodniowe. Zasady doboru mnożników opisuje tekst o mnożnikach EV/EBITDA w wycenie MŚP.
Kiedy sprzedawać lodziarnię
Termin wpływa na cenę. Najlepiej sprzedawać wiosną, kiedy kupujący ma pełne wyniki poprzedniego roku, a czas na przeszkolenie zespołu i zamówienie surowców przed otwarciem. Sprzedaż w środku sezonu wymaga dokładnego rozliczenia zapasów i wyników bieżących, a po sezonie kupujący widzi zimę bez przychodu i płaci niżej, bo ryzykuje, że pogoda przyszłego lata będzie gorsza.
Dobrym momentem jest też lato po udanym sezonie, jeśli dokumenty są gotowe. Wtedy argumentem jest świeży wynik, a nie obietnica. Zasady przejścia zapasów i rozliczenia sezonowych zaliczek ustala się w umowie, a cena zależy od zakresu przejmowanych składników.
Kupujący czasem chce tylko lokal i maszyny, żeby otworzyć własny koncept. Dla sprzedającego to wariant najsłabszy, bo cena zamyka się na wartości sprzętu. Wycena całej działalności daje argument do ceny wyższej: pokazuje wartość marki i stałych klientów. Przy sprzedaży udziałów w spółce prowadzącej lodziarnię cenę udziału ustala wycena udziałów, a przy sprzedaży całości pomaga strona o wycenie firmy do sprzedaży.
Jak przygotować lodziarnię do sprzedaży
Zamów wycenę, zanim usłyszysz pierwszą ofertę. Przygotuj przychód według tygodni z trzech lat, zestawienie zakupów surowców, umowę najmu, protokoły kontroli, listę sprzętu z datami zakupu i serwisu oraz spisane receptury. Jeśli możesz, przedłuż umowę najmu i uporządkuj kasę, bo to podnosi cenę mocniej niż negocjowanie samego mnożnika. Uporządkuj też ewidencję odpadów z produkcji, bo kupujący zapyta o dokumenty.
Czynniki kosztu opisuje strona koszt wyceny firmy, a przygotowanie dokumentów tekst o tym, jak przygotować firmę do sprzedaży. Przejdź do zamówienia wyceny, a następnie wgraj e-sprawozdania XML w prywatnym panelu zlecenia. Na podstawie dokumentów przygotujemy ofertę przed płatnością.
Pytania
Ile jest warta lodziarnia?
Wartość lodziarni wynika ze znormalizowanego zysku z pełnego sezonu, po odjęciu pensji kierownika zastępującego właściciela, pomnożonego przez niski wskaźnik, bo to mała firma zależna od lokalu i pogody. Cenę przesuwają umowa najmu, własna produkcja lodów i to, czy zysk powtarza się w kilku sezonach. Lodziarnia z jednym udanym latem jest warta wyraźnie mniej.
Czy receptury na lody liczą się w cenie lodziarni?
Liczą się, jeśli są udokumentowane i da się je przekazać, a smaki mają stałych klientów. Kupujący ocenia, czy receptury należą do sprzedającego, czy do cukiernika, który odejdzie, oraz czy produkcję da się powtórzyć. Receptura w głowie jednego pracownika nie jest aktywem, tylko ryzykiem obniżającym cenę.
Kiedy najlepiej sprzedać lodziarnię?
Najlepiej wiosną, przed otwarciem sezonu, albo na jego początku, bo kupujący widzi pełne wyniki poprzedniego roku i ma czas na przeszkolenie zespołu. Sprzedaż w środku sezonu utrudnia rozliczenie zapasów i wyników bieżących, a po sezonie kupujący płaci mniej, bo widzi tylko zimę bez przychodu.
Czy lodziarnię z kurortu wycenia się inaczej?
Tak, bo cały zysk powstaje w kilkunastu tygodniach. Raport rozkłada przychód na tygodnie, ocenia zależność od pogody i turystów oraz koszt zespołu sezonowego, a czynsz za cały rok porównuje z zyskiem lata. Przy najmie sezonowym ważne jest też prawo do przedłużenia umowy na kolejny rok.