Co właściwie sprzedajesz
Ogłoszenie „sprzedam agroturystykę” obejmuje w praktyce trzy różne rzeczy, które kupujący wycenia osobno. Pierwsza to nieruchomość: dom z pokojami gościnnymi, siedlisko, budynki gospodarcze i często grunty rolne. Druga to wyposażenie: meble, pościel, kuchnia, plac zabaw, sprzęt do atrakcji. Trzecia to działalność, czyli goście, którzy wracają, opinie na portalach, strona, kalendarz rezerwacji na następny sezon i umiejętność wypełnienia domu poza wakacjami.
W pensjonacie albo hotelu działalność bywa warta tyle co budynek. W agroturystyce do pięciu pokoi jest inaczej: przychód jest mały, a dużą część pracy wykonuje rodzina gospodarzy bez wynagrodzenia. Kiedy policzysz tę pracę rynkowo, z zysku zostaje niewiele, więc cena całości to w przeważającej części cena domu i ziemi. To nie jest wada, tylko fakt, który pozwala nie przestrzelić z ceną i nie przegapić kupującego, który zapłaci za nieruchomość, a działalność potraktuje jako bonus.
Większe obiekty, w których działalność ma realną wartość, opisujemy w tekście o sprzedaży pensjonatu i na stronie o wycenie hotelu. Tam też widać, jak oddziela się cenę budynku od ceny biznesu. Obiekt z łóżkami w pokojach wieloosobowych rozlicza się inaczej, o czym piszemy na stronie o wycenie hostelu.
Zwolnienie rolnika a zysk kupującego
Agroturystyka prowadzona przez rolnika ma dwa przywileje, które wpływają na cenę bardziej niż wystrój pokoi. Po pierwsze, wynajmowanie pokoi przez rolników, sprzedaż posiłków domowych i inne usługi związane z pobytem turystów w gospodarstwie nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców (tekst ustawy w ISAP). Po drugie, dochód z wynajmu do pięciu pokoi gościnnych w budynkach mieszkalnych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym wraz z wyżywieniem gości jest zwolniony z podatku dochodowego (art. 21 ust. 1 pkt 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Kupujący, który nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie przejmie tych przywilejów. Zarejestruje działalność, zapłaci podatek, składki i składkę zdrowotną, a przy większym obrocie także VAT. Ten sam przychód da mu więc niższy zysk niż Tobie. Dlatego sprzedający, który liczy cenę od własnego zysku „na czysto”, zwykle zawyża ją wobec kupującego z miasta. Kupujący, który jest rolnikiem i zamierza zostać przy pięciu pokojach, widzi ten sam zysk co Ty i może zapłacić więcej.
Obiekt musi też figurować w ewidencji innych obiektów, w których świadczone są usługi hotelarskie, prowadzonej przez wójta. Wpis jest na prowadzącego, więc kupujący składa własne zgłoszenie. Sprawdź, czy Twój wpis jest aktualny, bo brak wpisu kupujący odczyta jako ryzyko.
Kto może kupić gospodarstwo agroturystyczne
Jeśli sprzedajesz dom razem z gruntami rolnymi, sprawdź ograniczenia obrotu. Nabycie nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej jednego hektara podlega ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego: nabywcą co do zasady może być rolnik indywidualny, a Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa ma w wielu przypadkach prawo pierwokupu albo nabycia. Kupujący spoza rolnictwa potrzebuje wtedy zgody albo musi kupić mniej ziemi.
W praktyce sprzedający mają trzy drogi. Sprzedają całość rolnikowi z okolicy, który poprowadzi agroturystykę dalej na tych samych zasadach. Wydzielają dom z działką siedliskową, która nie jest nieruchomością rolną w rozumieniu ustawy, i sprzedają go komuś, kto otworzy pensjonat. Albo sprzedają dom, a grunty dzierżawią lub sprzedają osobno sąsiadowi. Każda z tych dróg daje inną cenę, więc wycena powinna pokazać je obok siebie. Gdy sprzedaż następuje w rodzinie, przy przekazaniu dzieciom, przydaje się strona o sukcesji w firmie rodzinnej.
Jak udowodnić przychód bez ksiąg
Agroturystyka korzystająca ze zwolnienia nie prowadzi ksiąg, więc kupujący nie dostanie rachunku zysków i strat. Dostanie to, co przygotujesz. Zbierz zestawienia z portali rezerwacyjnych za trzy lata, wyciągi z rachunku z wpłatami gości, kalendarz rezerwacji i ewidencję gości, jeśli gmina pobiera opłatę miejscową. Na tej podstawie zbuduj tabelę: liczba nocy według miesięcy, średnia cena za noc, przychód z wyżywienia i atrakcji, prowizje portali, koszty mediów, żywności i sprzątania.
Najważniejszy wskaźnik dla kupującego to obłożenie poza sezonem. Dom pełny w lipcu i sierpniu, a pusty od października do kwietnia, zarabia kilka tygodni w roku. Dom, który przyjmuje grupy szkolne, firmy na wyjazdy integracyjne, rowerzystów albo gości na długie weekendy, ma przychód rozłożony na cały rok i wyższą wartość działalności. Policz też udział gości, którzy wracają, oraz udział rezerwacji bezpośrednich bez prowizji.
Przykład poglądowy wyliczenia
Kwoty i mnożniki są wyłącznie umowne. To rachunek ilustracyjny, a nie dane rynkowe ani oferta. Agroturystyka ma pięć pokoi, przychód 180 tys. zł rocznie i wynik przed wynagrodzeniem gospodarzy 105 tys. zł. Pokazujemy, jak zmienia się wartość działalności dla dwóch kupujących.
| Pozycja przykładu | Kupujący rolnik, pięć pokoi | Kupujący spoza rolnictwa |
|---|---|---|
| Przychód z pobytów i wyżywienia | 180 | 180 |
| Wynik przed pracą gospodarzy | 105 | 105 |
| Praca gospodarzy liczona rynkowo | minus 60 | minus 60 |
| Podatek i składki po utracie zwolnienia | 0 | minus 20 |
| Zysk znormalizowany | 45 | 25 |
| Umowny mnożnik wyłącznie do przykładu | od 1,5 do 2 | od 1,5 do 2 |
| Wartość działalności | od 68 do 90 | od 38 do 50 |
Jeśli dom z siedliskiem jest wart na rynku na przykład 1,1 mln zł, a wyposażenie 60 tys. zł, działalność to w tym przykładzie od trzech do siedmiu procent całej ceny. Sprzedający, który doliczy do ceny domu pięciokrotność swoich wpływów z sezonu, zażąda kwoty, której nikt nie zapłaci. Z drugiej strony dom z udokumentowanym obłożeniem i rezerwacjami na kolejny rok sprzedaje się szybciej niż sam budynek, bo bank finansujący kupującego widzi przychód. Zasady doboru mnożników opisuje tekst o mnożnikach EV/EBITDA w wycenie MŚP, a wycenę opartą na składnikach majątku tekst o metodzie majątkowej.
Gdy pokoi jest więcej niż pięć
Wiele gospodarstw z czasem wychodzi poza agroturystykę: dobudowują pokoje, uruchamiają salę na wesela albo restaurację dla gości z zewnątrz. Od tego momentu to zwykła działalność gospodarcza z księgami lub ewidencją, podatkiem i często VAT, a wycena wygląda jak przy pensjonacie albo małym hotelu. Plusem dla sprzedającego jest to, że zysk jest już po podatku, więc kupujący nie odejmuje go drugi raz, a dokumenty finansowe są gotowe.
Jeżeli działalność jest zarejestrowana, możesz sprzedać ją jako przedsiębiorstwo, z wyposażeniem, marką i umowami, a nieruchomość osobno albo w tej samej umowie. Punktem wyjścia jest wtedy wycena przedsiębiorstwa, a przy podziale majątku małżonków strona o wycenie firmy do podziału majątku.
Jak przygotować agroturystykę do sprzedaży
Zacznij od decyzji, co sprzedajesz: całość z gruntami, sam dom z siedliskiem czy dom z wyposażeniem i rezerwacjami. Sprawdź w gminie przeznaczenie działek w planie miejscowym albo w studium, bo od niego zależy krąg kupujących. Zbierz dokumenty przychodu z trzech lat, aktualny wpis do ewidencji obiektów, odbiory i przeglądy instalacji, a także listę wyposażenia z wiekiem. Rezerwacje przyjęte na kolejny sezon wpisz do umowy, razem z tym, kto zwraca zaliczki, jeśli kupujący ich nie obsłuży.
Wycena zamówiona przed ogłoszeniem pokazuje osobno wartość nieruchomości, wyposażenia i działalności, więc łatwiej obronić cenę przed kupującym i bankiem. Czynniki kosztu opisuje strona koszt wyceny firmy, a porządkowanie dokumentów tekst o tym, jak przygotować firmę do sprzedaży. Przejdź do zamówienia wyceny, a następnie wgraj e-sprawozdania XML w prywatnym panelu zlecenia. Na podstawie dokumentów przygotujemy ofertę przed płatnością.
Pytania
Ile jest warta agroturystyka?
Cena agroturystyki to przede wszystkim wartość nieruchomości z domem, siedliskiem i gruntem oraz wyposażenia pokoi. Działalność dokłada do tego zwykle niewielką kwotę, bo po odjęciu pracy gospodarzy i podatków, które zapłaci kupujący bez statusu rolnika, zostaje mało zysku. Więcej warta jest działalność z wysokim obłożeniem poza sezonem i własnymi stałymi gośćmi.
Czy kupujący agroturystykę zachowa zwolnienie z podatku?
Tylko wtedy, gdy sam spełni warunki. Zwolnienie z podatku dochodowego dotyczy wynajmu do pięciu pokoi w budynkach mieszkalnych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym. Kupujący, który nie prowadzi gospodarstwa rolnego albo chce mieć więcej pokoi, rozlicza przychód jak zwykłą działalność, z podatkiem i składkami, więc jego zysk jest niższy niż Twój.
Kto może kupić gospodarstwo agroturystyczne?
Gdy w skład sprzedaży wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni co najmniej jednego hektara, nabywcą co do zasady może być rolnik indywidualny, a w części przypadków przysługuje prawo pierwokupu Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa. Sam dom z niewielką działką siedliskową bywa wolny od tych ograniczeń. Warto sprawdzić to u notariusza przed ogłoszeniem.
Jak udokumentować przychód agroturystyki bez księgowości?
Wystarczą zestawienia z portali rezerwacyjnych, wyciągi z rachunku z wpłatami gości, kalendarz rezerwacji z trzech lat i ewidencja gości prowadzona dla gminy przy opłacie miejscowej, jeśli ją pobierasz. Zestaw to w jednej tabeli według miesięcy. Kupujący zapłaci tylko za przychód, który widzi w dokumentach, nie za deklarację.
Od czego zacząć sprzedaż agroturystyki?
Od rozdzielenia, co sprzedajesz: sam dom, dom z gruntami rolnymi czy całość z wyposażeniem, marką i rezerwacjami na przyszły sezon. Potem zestaw przychód z trzech lat i sprawdź status gruntu w planie miejscowym. Wycena przed pierwszą rozmową pokazuje, ile wart jest budynek, a ile działalność, i chroni przed liczeniem tego samego dwa razy.