Co kupujący liczy w biurze podróży
Kupujący biuro podróży nie kupuje szyldu ani lokalu. Płaci za to, że klienci będą wracać i że zostanie marża po wszystkich kosztach. Pierwsze pytanie brzmi więc nie „ile wycieczek sprzedajesz”, tylko „ile zostaje po prowizjach, zabezpieczeniu i pensjach”.
Rachunek jest prosty. Bierzesz przychód ze sprzedaży własnych imprez i prowizje od cudzych, odejmujesz koszty imprez, reklamy, wynagrodzenia doradców i opłaty za zabezpieczenie finansowe, a potem wynagrodzenie osoby, która poprowadzi biuro zamiast Ciebie. Wynik po tych korektach to zysk znormalizowany. Biuro z dużym obrotem i cienką marżą na imprezach własnych może mieć niższy zysk niż mniejsze, które żyje z prowizji i klientów powracających.
Przychód w tej branży jest sezonowy, a w księgach często widać go z opóźnieniem, bo część dochodu księguje się po powrocie klienta z wyjazdu. Dlatego kupujący prosi o dane z trzech lat według miesięcy, z podziałem na datę sprzedaży i datę wyjazdu. Jedno dobre lato nie przekona go, bo zobaczy, co działo się po sezonie.
Wpis do rejestru i gwarancja przy sprzedaży
Organizator turystyki działa na podstawie wpisu do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa i musi mieć zabezpieczenie finansowe na wypadek niewypłacalności: gwarancję bankową, ubezpieczeniową albo ubezpieczenie. Zasady określa ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz.U. 2017 poz. 2361). Wpis i zabezpieczenie są przypisane do podmiotu, więc nie przechodzą na kupującego przy sprzedaży składników biura.
W praktyce wybór formy transakcji zmienia wszystko. Przy sprzedaży udziałów w spółce wpis i gwarancja zostają, ale kupujący sprawdza, czy warunki zabezpieczenia nie wygasają po zmianie właściciela, i uzgadnia to z ubezpieczycielem albo bankiem. Przy sprzedaży składników kupujący musi mieć własny wpis i własną gwarancję, zanim sprzeda pierwszą imprezę, a imprezy już sprzedane wymagają osobnej umowy o przejęciu zobowiązań. Do ceny wchodzi koszt zabezpieczenia na pierwszy rok, bo kupujący liczy go jak nakład początkowy.
Zaliczki klientów i imprezy w toku
Zaliczki i wpłaty na imprezy, które się jeszcze nie odbyły, są zobowiązaniem wobec klientów. Kupujący nie traktuje ich jak przychodu, tylko jak dług do rozliczenia, i koryguje o nie cenę w dniu przejęcia. Jeśli sprzedajesz biuro w kwietniu z pełnym kalendarzem wyjazdów letnich, saldo zaliczek może być większe niż cały roczny zysk. Wtedy sposób rozliczenia tej pozycji jest ważniejszy niż mnożnik.
Pokaż kupującemu trzy liczby: saldo zaliczek, część już zapłaconą dostawcom i część, która zostaje w biurze. Różnica to środki, które kupujący musi mieć, żeby dowieźć imprezy w toku. Sprzedający często chce odebrać gotówkę z konta przed transakcją, ale wtedy kupujący obniża cenę o tę samą kwotę. Lepiej uzgodnić w umowie wprost, jak liczy się saldo i kiedy jest rozliczane.
Reklamacje i zwroty to druga strona tej samej sprawy. Przy sprzedaży udziałów kupujący przejmuje historię spraw, także tych, o których klienci jeszcze nie napisali. W umowie opisuje się więc odpowiedzialność za zdarzenia sprzed transakcji i ewentualną część ceny płatną później, zależną od liczby zgłoszeń. Planowanie reakcji na takie zdarzenia pomaga też w rozmowie z kupującym. Plan na pierwszą godzinę po awarii, odwołanym locie czy upadku kontrahenta opisuje serwis Sytuacja, a biuro, które ma taki scenariusz spisany, wypada w badaniu przez kupującego pewniej.
Organizator, agent i sprzedaż online
Biuro, które organizuje własne imprezy, ma wyższą marżę, ale ponosi koszt zabezpieczenia i ryzyko wypełnienia miejsc. Biuro agencyjne sprzedaje cudze oferty za prowizję, ma mniej obowiązków, a jego wartość zależy od stabilności umów z touroperatorami. Kupujący pyta, jak długo trwają umowy agencyjne, czy da się je przenieść i jaki udział w prowizjach ma jeden dostawca. Gdy ten udział przekracza połowę, mnożnik spada, bo zmiana jednego regulaminu prowizyjnego zmienia cały wynik.
Sprzedaż online zmienia obraz, ale nie znosi pytań o zależność. Strona, która generuje zapytania z płatnej reklamy, jest warta mniej niż taka, której ruch pochodzi z bazy klientów, poleceń i wyszukiwania organicznego. Podobnie z doradcami: jeśli jeden z nich robi połowę sprzedaży, kupujący traktuje to jak ryzyko odejścia, tak samo jak przy wycenie agencji marketingowej, gdzie liczy się zależność od osób, a nie od lokalu.
Przykład poglądowy wyliczenia
Kwoty i mnożnik są wyłącznie umowne. To rachunek ilustracyjny, a nie dane rynkowe ani oferta. Pokazuje, jak dwa biura o tym samym obrocie dochodzą do różnej wartości.
| Pozycja przykładu | Własna oferta, klienci wracają | Agent jednego touroperatora |
|---|---|---|
| Przychód roczny | 4000 | 4000 |
| Zysk znormalizowany | 320 | 200 |
| Umowny mnożnik wyłącznie do przykładu | od 3 do 4 | od 2 do 2,5 |
| Przedział wartości działalności | od 960 do 1280 | od 400 do 500 |
| Saldo zaliczek w dniu transakcji (zobowiązanie) | 600 | 150 |
Przy tym samym obrocie wartość działalności różni się ponad dwukrotnie, a wyższe saldo zaliczek pierwszego biura oznacza, że kupujący musi wnieść większy kapitał na dowiezienie imprez. W prawdziwej wycenie każdy z tych kroków uzasadnia dokument, na przykład zestawienie prowizji według touroperatorów. Zasady doboru mnożnika opisujemy w tekście o mnożnikach EV/EBITDA w wycenie MŚP.
Co najczęściej obniża cenę biura
Powtarzają się te same powody obniżek. Pierwszy to zysk wykazany w roku sprzedaży, który zawiera przychody z imprez odbywających się po transakcji. Drugi to koszty osobiste właściciela rozliczane przez biuro bez opisu, które kupujący musi odgadnąć. Trzeci to prowizje od jednego touroperatora, które kupujący traktuje jak koncentrację klientów.
Czwarty to luki w dokumentach: brak aktualnego potwierdzenia zabezpieczenia finansowego, niepełne umowy z klientami, nieuporządkowane zgody marketingowe i reklamacje bez odpowiedzi. Każdy brak kupujący zamienia na kwotę ryzyka i odejmuje od ceny albo wpisuje do umowy jako odpowiedzialność sprzedającego. Uporządkowanie tych rzeczy zajmuje kilka tygodni i zwykle kosztuje mniej niż obniżka, której zażąda kupujący. Moment też ma znaczenie, bo biuro sprzedawane tuż po rekordowym sezonie wygląda dobrze, ale kupujący liczy średnią z kilku lat.
Jak przygotować biuro do sprzedaży
Zamów wycenę, zanim usłyszysz pierwszą ofertę. Przygotuj sprzedaż, prowizje i koszty według miesięcy z trzech lat, podział na touroperatorów i kanały, saldo zaliczek z rozbiciem na imprezy w toku, dokument zabezpieczenia finansowego i wykaz doradców z udziałem w sprzedaży. Jeśli możesz, rozłóż sprzedaż na więcej niż jednego dostawcę i zacznij zbierać bazę klientów, bo to podnosi cenę mocniej niż negocjacje.
Ogólny opis procesu znajdziesz na stronie o wycenie firmy do sprzedaży, a przy sprzedaży całej działalności punktem wyjścia jest wycena przedsiębiorstwa. Jeśli sprzedajesz udziały w spółce prowadzącej biuro, zobacz wycenę udziałów. Czynniki kosztu opisuje strona koszt wyceny firmy, a przygotowanie dokumentów opisuje tekst o tym, jak przygotować firmę do sprzedaży. Przejdź do zamówienia wyceny, aby ustalić zakres analizy przed rozmową z kupującym.
Pytania
Ile jest warte biuro podróży?
Wartość biura wynika ze znormalizowanego zysku, czyli po odjęciu wynagrodzenia osoby, która poprowadzi je zamiast właściciela, pomnożonego przez wskaźnik uzasadniony ryzykiem. Wskaźnik rośnie, gdy przychód pochodzi od klientów wracających i z kilku źródeł, a spada, gdy biuro sprzedaje jednego touroperatora albo opiera się na jednym doradcy. Samej liczby sprzedanych wycieczek cena nie opiera się na niczym.
Czy wpis do rejestru organizatorów turystyki można sprzedać?
Nie, wpis i zabezpieczenie finansowe są przypisane do podmiotu, który je uzyskał. Kupujący musi mieć własny wpis i własną gwarancję albo ubezpieczenie na wypadek niewypłacalności. Przy sprzedaży udziałów w spółce wpis zostaje, ale ocenia się go po zmianie właściciela. Dlatego w umowie opisuje się, kto i kiedy zapewnia zabezpieczenie na imprezy już sprzedane.
Co dzieje się z zaliczkami klientów przy sprzedaży biura?
Zaliczki na imprezy, które jeszcze się nie odbyły, są zobowiązaniem wobec klientów i kupujący traktuje je jak dług, a nie jak przychód. Cena transakcji jest korygowana o saldo zaliczek w dniu przejęcia, a środki albo zostają w spółce, albo są rozliczane osobno. Błędne potraktowanie tej pozycji to najczęstszy powód sporu po zamknięciu transakcji.
Czy biuro podróży działające jako agent jest warte mniej niż organizator?
Zwykle tak, bo agent sprzedaje cudzy produkt, zarabia prowizję i nie kontroluje ceny ani dostępności. Kupujący liczy ryzyko zmiany prowizji przez touroperatora i łatwość przeniesienia klientów do konkurencji. Organizator z własnymi programami, stałymi dostawcami i marką ma wyższą marżę, ale też obowiązki zabezpieczenia finansowego, które wchodzą w koszt i cenę.
Od czego zacząć sprzedaż biura podróży?
Od zestawienia sprzedaży, marży i prowizji według miesięcy z trzech lat oraz od podziału przychodu na touroperatorów i kanały. Dodaj saldo zaliczek, listę imprez w toku, dokument zabezpieczenia finansowego i wykaz doradców z ich udziałem w sprzedaży. Wycena przed rozmową pokazuje, ile biuro jest warte i które dane obniżają cenę.